Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, αυτή είναι η ιδανική αντίδραση απέναντι σε κάποιον που σας κριτικάρει

Η κριτική πονάει, ακόμα κι όταν έρχεται «ήρεμα» και δήθεν για το καλό σας. Το σώμα σφίγγεται, το μυαλό ψάχνει άμυνα, και κάπου εκεί ξεκινάνε οι λάθος κουβέντες. Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, η ιδανική αντίδραση είναι πιο απλή και πιο έξυπνη απ’ όσο φαίνεται!

Σύμφωνα με τους ψυχολόγους, η ιδανική αντίδραση στην κριτική ξεκινά με παύση

Το πιο δυνατό βήμα δεν είναι η απάντηση, είναι το να μη βιαστείτε. Ο Joel Wong, που έχει γράψει για το Psychology Today, βασίζεται σε έρευνες γύρω από το feedback και δείχνει κάτι σχεδόν ενοχλητικό. Όταν ανεβαίνει θυμός ή ντροπή, η σκέψη γίνεται θολή, σαν να κοιτάς μέσα από αχνισμένο ποτήρι.

Εκεί μπαίνει η παύση, έστω λίγα δευτερόλεπτα. Μια φράση τύπου «Ευχαριστώ για το σχόλιο, θα το σκεφτώ» κλείνει την πόρτα στην παρόρμηση χωρίς να κλείνει τη συζήτηση. Και ναι, ακούγεται «λίγο», αλλά είναι πολύ.

Είναι δείγμα συναισθηματικής νοημοσύνης αυτό. Μικρή καθυστέρηση, μεγάλη διαφορά, γιατί δεν πετάγεται η απάντηση σαν καυτό λάδι.

Η «μικρή φράση» που κερδίζει χρόνο και σώζει αξιοπρέπεια

Η κλασική παγίδα είναι να αποδείξει κάποιος ότι έχει δίκιο. Όμως οι ειδικοί, όπως οι Douglas Stone και Sheila Heen που μελετούν πώς λαμβάνεται το feedback, λένε κάτι πιο πρακτικό. Όταν η ένταση χτυπάει κόκκινο, η άμεση αντίδραση συχνά χειροτερεύει τα πράγματα.

Οπότε η καλύτερη «κίνηση» είναι μια πρόταση που δεν ανάβει φωτιά. «Το ακούω, δώσε μου λίγο χρόνο» ή «Οκ, θα το επεξεργαστώ». Δεν είναι υποχώρηση, είναι έλεγχος του ρυθμού!

Σκεφτείτε το σαν να αφήνεται μια πίτσα να «σταθεί» πριν κοπεί, αλλιώς χύνονται όλα. Η παύση κρατάει τα υλικά στη θέση τους, και κρατάει κι εσάς.

Η πιο χρήσιμη ερώτηση απέναντι σε κάποιον που σας κριτικάρει δεν είναι «είναι αλήθεια;»

Το ένστικτο ρωτάει: «Ισχύει ή όχι;». Οι ψυχολόγοι προτείνουν άλλη στροφή, πιο καθαρή: «Μπορεί να μου φανεί χρήσιμο;». Αυτή η αλλαγή, μικρή στα λόγια, κάνει τεράστια μετατόπιση στο κεφάλι.

Γιατί ακόμα και μια άγαρμπη κριτική, φουσκωμένη, άδικη, μπορεί να κρύβει ένα στοιχείο. Συχνά η αντίληψη των άλλων επηρεάζει την πραγματικότητα περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε. Κι αυτό σημαίνει ότι ένα «στραβό» σχόλιο μπορεί να δείχνει ένα τυφλό σημείο.

Δεν είναι όλες οι κρίσεις ίσες, καθόλου. Αλλά σχεδόν πάντα λένε κάτι, είτε για εμάς, είτε για τον άλλον, είτε για τη στιγμή.

Όταν η κριτική είναι άδικη, γιατί να ασχοληθεί κανείς;

Επειδή η ερώτηση δεν είναι «να την καταπιεί ή να τη χτυπήσει πίσω». Είναι να τη μετατρέψει σε πληροφορία, σαν να περνάει ένα υλικό από κόσκινο. Κρατιέται ό,τι θρέφει, πετιέται ό,τι είναι άμμος.

Ένα απλό παράδειγμα από καθημερινό χώρο δουλειάς, χωρίς δράματα. Κάποιος λέει «είσαι απότομος στις συναντήσεις». Μπορεί να μην υπάρχει κακή πρόθεση, μπορεί και να υπάρχει, αλλά η χρησιμότητα είναι σαφής: μήπως ο τόνος ακούγεται κοφτός;

Ακόμα κι αν το σχόλιο είναι υπερβολικό, βοηθάει να φανεί πώς περνάει το μήνυμα. Και αυτό είναι δύναμη, όχι ήττα.

Η ιδανική αντίδραση: κάντε την κριτική εργαλείο, όχι καβγά

Το πιο «έξυπνο» απέναντι σε κάποιον που κριτικάρει δεν είναι η άμυνα. Είναι η στάση μαθητή, αλλά χωρίς να γίνετε χαλί. Κάτι σαν «πάμε να το κάνουμε συγκεκριμένο, αλλιώς είναι απλά θόρυβος».

Εδώ λειτουργούν δύο ερωτήσεις που αλλάζουν το κλίμα. «Τι ακριβώς θα βελτίωνες;» και «Μπορείς να μου δώσεις ένα παράδειγμα;». Μόλις ζητηθεί παράδειγμα, η κριτική ή γίνεται χρήσιμη ή ξεφουσκώνει μόνη της!

Και το ωραίο είναι ότι έτσι ξαναπαίρνεται το τιμόνι. Η συζήτηση από «επίθεση» γίνεται «δεδομένα», κι αυτό δείχνει ωριμότητα που συνήθως επιβάλλει σεβασμό.

Γιατί οι άνθρωποι που προχωράνε πιο γρήγορα δεν αποφεύγουν τις παρατηρήσεις

Οι ψυχολόγοι το λένε καθαρά: η ικανότητα να αντέχεται η κριτική είναι από τα πιο δυνατά σημάδια εξέλιξης. Όχι επειδή όλα είναι σωστά, αλλά επειδή κάποιος ξέρει να ξεχωρίζει το χρήσιμο από το περιττό. Και να μην αυτο-διαλύεται στο μεταξύ.

Αν μια κουβέντα τσιμπήσει, είναι ανθρώπινο. Το θέμα είναι η επόμενη κίνηση: ανάσα, παύση, ερώτηση. Τόσο απλό, τόσο δύσκολο, και ναι, αλλάζει παιχνίδι.

Την επόμενη φορά που θα ακουστεί μια κριτική, το πιο δυνατό δεν είναι η ατάκα. Είναι το τι θα γίνει μετά από αυτήν!

Ralloú Mánou

Ralloú je vášnivá řecká choreografka, která svými pohyby dokáže vyprávět příběhy duše. Na svém blogu sdílí nejen inspiraci z tance, ale i radost ze života a krásu každodenních okamžiků.